Antifragile Things That Gain from Disorder by Nassim Nicholas Taleb

Όσο περνάει ο χρόνος, στα περισσότερα ρεύματα τέχνης βλέπουμε μια επαναληπτική τάση. Η παρθενογένεση γίνεται πιο σπάνια και ιδέες που μπορεί να σκεφτόμαστε, συχνά διαμορφώνονται από ερεθίσματα που λαμβάνουμε ως θεατές, αναγνώστες ή συμμετέχοντες σε συζητήσεις. Μια πληροφορία αποθηκεύεται ασυνείδητα στον εγκέφαλο μας, και αλληλεπιδρώντας με τα βιώματά μας, δίνει τροφή στη δημιουργία μιας πρωτότυπης σκέψης, κάτι μοναδικού που νομίζουμε ότι σκαρφιστήκαμε μόνο εμείς. Τι συμβαίνει όμως όταν διαβάζοντας ένα βιβλίο, βλέπεις αυτή την ξεχωριστή σου σκέψη σε ασπρόμαυρο, ειπωμένη από κάποιον που δεν έχεις γνωρίσει ποτέ;

Υπερβάλλω λίγο για να κεντρίσω το ενδιαφέρον και να ωθήσω τον αναγνώστη να διερωτάται για τις ιδέες που γεννά ο νους του/της. Με αυτούς τους συλλογισμούς, ξεκίνησα να διαβάζω το "Antifragile: Things That Gain from Disorder" του Nassim Nicholas Taleb. Αποτελεί το τρίτο βιβλίο του που διαβάζω, και δυσκολεύομαι να κατηγοριοποιήσω το συγγραφέα. Θα τον χαρακτήριζα στοχαστή, παρακινούμενο από τις συμπεριφορές και αλληλεπιδράσεις που παρατήρησε κατά την ενασχόλησή του με τις επενδύσεις/αγορές. Ασχολείται κυρίως με την τυχαιότητα-αβεβαιότητα, και παρά τις μαθηματικές και τεχνικές ισορροπίες που διέπουν αυτά τα συστήματα, ο Taleb προσπαθεί να απλοποιήσει έννοιες που διάφοροι ειδικοί προτιμούν να περιπλέκουν για δικά τους συμφέροντα (προσωπικό κύρος, ελιτισμός απέναντι στους μη-γνώστες, διαιώνιση λανθάνοντων αντιλήψεων).

Στο "Antifragile" παρουσιάζεται η ιδέα ότι διάφορα μεγέθη-καταστάσεις-άνθρωποι-ιδέες, επωφελούνται από συνεχείς αλλαγές, χαοτικές συγκυρίες, μη στασιμότητα. Αυτή η ιδέα μου θύμισε το "Illuminatus trilogy“ του Robert Anton Wilson και του Robert Shea· μια παρανοϊκή και εξωπραγματική ιστορία που περιστρέφεται γύρω από το χάος και την έριδα. Τα δύο λογοτεχνικά έργα ανήκουν σε διαφορετικά είδη, εντούτοις τα συνδυάζω γιατί έχουν χιούμορ και μπορούν να λειτουργήσουν σαν εγχειρίδια ζωής. Ο Taleb μέσω παραδειγμάτων και υποδείξεων που ο μέσος άνθρωπος έχει ζήσει αλλά ίσως δεν έχει πλήρως συνειδητοποιήσει, επισημαίνει μηχανισμούς για να προφυλαχθούμε από τη μεταβλητότητα του κόσμου και να τη χρησιμοποιήσουμε ώστε να μείνουμε αλώβητοι.

Με βάση ορισμένων προσωπικών εμπειριών, διαμόρφωσα την άποψη ότι τα λάθη που κάνουμε -γενικά οι άσχημες/αρνητικές εμπειρίες- έχουν πιο απτή σχέση με τη πραγματικότητα. Απαισιόδοξη προσέγγιση, αλλά ο Taleb αναφέρει κάτι παρόμοιο, χρησιμοποιώντας την αφαιρετική γνώση (subtractive knowledge). Υποστηρίζει ότι τα λάθη -η αρνητική γνώση- αποδεικνύονται πιο εύρωστα με το πέρας του χρόνου, διότι αυτά που θεωρούμε σωστά, ανά στιγμές γίνονται παρωχημένα ή διαψεύδονται. Δύσκολα ανατρέπεται κάτι που έχει ήδη αποτύχει. Αυτή την ιδέα του συγγραφέα βρήκα τόσο οικεία στο βιβλίο και ένιωσα μια σύνδεση μαζί του· σαν να υπάρχει μια διάσταση όπου ευδοκιμούν οι συλλογισμοί, αλληλεπιδρούν και μεταδίδονται σε όσους επισκέπτονται τα ποικίλλα πεδία της.

Μου αρέσουν τα βιβλία που σε παρακινούν να αμφισβητήσεις όσα θεωρούσες δεδομένα και σου κλείνουν το μάτι, επικαλούμενα καταστάσεις που ανατρέπουν πτυχώσεις διαφόρων status quo. Ο Taleb μας υπενθυμίζει ότι το μέλλον μας βρίσκεται στο παρελθόν, και αν παραγκωνίσουμε το θόρυβο και την τάση να περιπλέκουμε τις έννοιες, μπορούμε να απολαύσουμε τη σύγχυση που διέπει τη ζωή. Αν αφουγκραστούμε υπομονετικά το χάος και μας αποκαλύψει τα μυστικά του εν καιρώ, τι θα συνεχίσει να μας γοητεύει στη στασιμότητα;

Released: 2012

As Experienced by Rosebud

Επιμέλεια του Γιώργου Κουφαλά